In Memoriam – Hans Houben

 Woord van herdenking, uitgesproken namens de gezamenlijke besturen, commissies en leden van de Stichting IHE Nederland, de Stichting HL7 Nederland en de Vereniging OIZ door Bert Kabbes samen met Nicky Hekster, tijdens de crematiebijeenkomst van Hans Houben op 4 maart 2013 te EIndhoven

Beste Margaret, familie, geachte dames en heren aanwezigen,

Wij, collega Nicky Hekster hier naast mij en ik - Bert Kabbes - zijn hier vandaag als vertegenwoordigers van twee organisaties waarvan Hans gedurende lange jaren lid was. Samen vertegenwoordigen we daarnaast ook het bestuur van nog een derde organisatie, waarvan de bestuursvertegenwoordigers op dit moment in het buitenland zijn.

 Margaret, we zijn jou en jullie kinderen bijzonder dankbaar dat ons de gelegenheid wordt geboden om hier vandaag een woord van afscheid en herdenking uit te spreken. Ook in onze organisaties overheerst grote verslagenheid en droefenis over het plotselinge verlies van - ook “onze” - Hans. Graag brengen Nicky en ik hierbij persoonlijk ons medeleven aan jullie over, maar ook de vele condoleances die we de afgelopen week in grote getale van onze leden ontvingen.

Hans was vele lange jaren lid van drie belangrijke nationale en internationale organisaties op het gebied van de automatisering in de gezondheidszorg. Drie organisaties, die een aantal onder u goed zullen kennen of waarover u waarschijnlijk Hans vast wel eens hebt horen vertellen : de Stichting IHE Nederland (vertegenwoordigd door Nicky Hekster, als bestuurslid), de Stichting HL7 Nederland (waarvan ik het Bestuur vertegenwoordig) en samen ook als vertegenwoordigers namens het bestuur van de Vereniging OIZ.

 Hans was een zeer actief en prominent lid van onze drie organisaties. Het bijzondere van alle drie organisaties is dat zij volledig bestaan uit vrijwilligers. Niet zo maar vrijwilligers, maar ICT-professionals en informatica-deskundigen, zoals Hans. Mensen die naast hun drukke werkkring een groot deel van hun vrije tijd besteden aan een ideëel doel : het verbeteren van de informatie-uitwisseling in de gezondheidszorg. En u allen weet uit eigen ervaring dat op dat terrein nog steeds veel valt te winnen. Hans heeft daaraan jarenlang een grote bijdrage geleverd, in tal van rollen en functies. Zo was hij was lid van besturen, van stuurgroepen, van commissies en van werkgroepen. Maar ook van enkele landelijke beleids- en adviescommissies waarin hij onze organisaties vertegenwoordigde.

Al dat vrijwilligerswerk heeft hem zeeën van vrije tijd gekost. Jullie, Margaret en kinderen, weten dat als geen ander. Maar Hans deed dat werk graag en met veel enthousiasme. Omdat hij er heilig geloofde. En als Hans ergens in geloofde dan ging hij er voor. Hij beet zich er in vast en was niet tevreden totdat het doel was bereikt. Met eindeloos geduld, met veel gevoel voor relativeren en vooral met humor. Als we ons aan zaken liepen te ergeren, dan was daar altijd wel Hans die met een kwinkslag of een verhaal de spanning er uit wist te halen.

 Vooral de laatste jaren hebben we met verbazing en bewondering gezien hoe hij, ondanks de beperkingen door de problemen met zijn gezondheid, toch kans zag om een bijdrage te blijven leveren. En als we over zijn gezondheid spraken, dan gaf hij blijk van een indrukwekkend besef voor het wankele evenwicht waarin hij leefde. Hij was zich er volledig van bewust dat hij – zoals hij dat omschreef – “leefde in geleende tijd”. Waarvoor hij zo dankbaar was en waarmee hij zo positief omging.

 Persoonlijk gaan mij gedachten onwillekeurig terug naar ruim 20 jaar geleden, in 1992, toen Hans aan de wieg stond van de oprichting van de Stichting Health Level Seven (afgekort HL7). Met 4 man – waaronder Hans – geloofden we als echte wereldverbeteraars dat het ons zou moeten lukken om in de zorgsector 1 standaard in te voeren. Al pionierend begonnen we gewoon. Ik herinner me nog goed hoe we dagen en avonden bezig waren om die koppelingen tussen allerlei verschillende ICT-toepassingen aan de praat te krijgen. Hans had daarbij vanuit Philips Nederland een grote rol. En waarempel, het lukte ons. Apetrots waren we. Het werd vervolgens erg laat die avond, waarbij Hans ons urenlang aan de borreltafel vermaakte met de ene na de andere anecdote uit zijn rijke laboratorium leven. Het was het begin van wat ruim 20 jaar lang zijn rol in HL7 zou worden. Hard werken was voor hem even vanzelfsprekend als lachen en het liefst deed hij allebei tegelijk. Hans was erelid van onze Stichting en dat zegt alles.

Tien jaar later stond Hans met een aantal anderen aan de wieg van de oprichting van de Stichting IHE Nederland, hier vandaag vertegenwoordigd door Nicky Hekster. Ook daarbij stond Hans vooraan. Hij liep aan tegen grote verschillen in de werkwijzen van medisch specialisten en de manier waarin zij met informatie omsprongen. Hij vond het zonde dat overal in het land steeds weer hetzelfde wiel werd uitgevonden en dus zette hij zich er met grote vanzelfsprekendheid voor in om daarvoor een oplossing te helpen vinden. Ook die inzet vergde gedurende 10 jaar heel veel vrijwilligerstijd en menige avond.

Toen kort daarna bij een aantal leveranciers van automatiseringstoepassingen in de gezondheidszorg het initiatief ontstond om een vereniging op te richten - OIZ : de organisatie van ICT-leveranciers in de zorg - stond Hans opnieuw vooraan. En ook daaraan leverde Hans grote bijdragen om met zijn kennis en ervaring de leveranciersbelangen te helpen bundelen en de samenwerking te bevorderen.

 …… we zullen Hans vreselijk missen. Als bron van kennis en energie die hij voor onze organisaties was, maar bovenal als de mens die hij was. Hans typeren is niet moeilijk : wat je zag en hoorde was wat je aan hem had. Recht door zee, maar ook slim en handig opererend. Hij kon met eindeloos geduld praten en luisteren, maar kon ook fel uit de hoek komen als hem iets hem niet zinde. Een prachtig mens.

Gelukkig heeft Hans volop meegemaakt dat de jarenlange inspanningen en opoffering van heel veel vrije tijd er toe hebben geleid dat wat we als pioniers ooit voor ogen hadden intussen goeddeels is bereikt. Hij genoot er - in stilte - enorm van dat hij 1 van die missionarissen was geweest die ergens in geloofden, die er voor gingen en die het samen met vele anderen die er ook in gingen geloven, voor elkaar hadden gebokst. Als makkers van het eerste uur haalden we samen die herinneringen nog regelmatig op.

Margaret, met jouw goedvinden willen we graag dat Hans in naam lid zal blijven van onze organisaties. Zijn naam zal op onze ledenlijsten blijven staan, zodat we zijn rol in de toekomst in herinnering zullen blijven houden. Wij hopen dat het voor jou en je familie een troost mag zijn om te weten dat we Hans op deze wijze voor altijd in ere zullen houden.

 Graag eindig ik met een uitspraak van Hans die typerend is voor hoe hij in het leven stond :

 “Als je in de schaduw zit – en hij bedoelde dat overdrachtelijk voor als je in de problemen zit – besef dan altijd dat op dat moment ook de zon schijnt”

 Dag Hans : bedankt voor alles ……

 TER HERINNERING AAN HANS HOUBEN

Hans Houben, erelid van HL7 Nederland en tot voor kort actief lid van Bestuur, TSC en de WG Health & Clinical, is afgelopen maandag 25 februari overleden. Als eerbetoon aan hem en alles wat hij voor HL7 en de standaardisatie van de informatie-uitwisseling in de zorg in Nederland heeft betekend, plaatsen wij onderstaand het interview dat Hans in 2007 aan HL7 Magazine heeft gegeven.

Wij wensen iedereen die hem na stond veel sterkte met dit verlies, vooral natuurlijk zijn vrouw en kinderen. 

Interview met Hans Houben in het HL7 Magazine 2007

Wie is Hans Houben?

Ik ben 59 jaar oud, al 30 jaar getrouwd met Margaret en we hebben drie kinderen. De oudste twee, onze dochters, zijn al het huis uit en we hebben nog een studerende zoon die thuis woont. Het zijn allemaal geboren en getogen Eindhovenaren, net als ik.

Wat doet Hans Houben?

Al meer dan 30 jaar ben ik werkzaam bij Philips Medical Systems Nederland. Tot 1995 was ik betrokken bij de ontwikkeling en marketing van afdelingsystemen voor laboratoria en voor afdelingen radiologie. Eind ‘95 werd ik getroffen door een zwaar hartinfarct. Als gevolg daarvan lag ik het grootste deel van 1996 in het ziekenhuis. Tot mij een groot geluk ten deel viel toen in ‘97 een donorhart voor mij beschikbaar kwam, dat in het Thoraxcentrum van het Erasmus MC getransplanteerd werd. Aanvankelijke afstotingsverschijnselen leidde vervolgens weer tot vele opnames maar in 1998 was ik voldoende hersteld om weer aan het werk te gaan. De collega‘s en leiding van Philips hebben tijdens mijn ziekte altijd erg mee geleefd en toen ik weer aan de slag kon hebben ze er alles aan gedaan om me weer te integreren in het bedrijf. Sinds 1998 ben ik senior consultant Healtcare Informatics en leg me toe op normalisatie & standaardisatie.

Wat heeft Hans Houben met HL7 te maken?

Ik ben actief als bestuurslid, TC en TSC lid van HL7 Nederland. Sinds het eerste begin ben ik bij HL7 Nederland betrokken, samen met Bert Kabbes, Fons Arïens en Kees Molenaar, we vormden de eerste TC. In 1996 ben ik tot erelid van HL7 Nederland benoemd. Daarnaast ben ik als mede oprichter actief als bestuurslid in de OIZ, Inmiddels heb ik mijn maximale periode als bestuurslid bereikt. Ik ben lid van de beleidscommissie 303 van het NEN, lid van de stuurgroep van IHE en van enkele IHE werkgroepen, en lid van de Nictiz Advies Commissie.

Met HL7 Nederland heb ik altijd een bijzondere band gehad en nog. Het is bijna alsof je lid bent van een familie. Nu ik weer geveld ben door ziekte denk ik er bijna als eerste aan om Diny (secretariaat HL7 NL - Red) op de hoogte te brengen. Ik krijg dan al snel een kaartje van de club met allemaal persoonlijk boodschapjes en zelfs bezoek in het ziekenhuis. En dat is ook de kracht van de club. Hoewel het de laatste jaren allemaal een stuk professioneler is geworden, is de openheid en het wederzijds respect gebleven. Het blijft een soort idealisme. Als ik weer eens een WGM meemaak zie ik 450 mensen met veel toewijding en energie aan het werk om de standaard van de grond te krijgen en dat is zo inspirerend dat het ook weer energie teruggeeft. En dat tref je in HL7 Nederland ook aan.

Een standaard alleen is ook niet genoeg, ook het beschikbaar zijn van een infrastructuur in de zin van arbitrage, ondersteuning en opleiding is van groot belang. Als je deelneemt in een TC leer je snel hoe de standaard in elkaar zit. HL7 mensen willen kennis delen en deze mentaliteit is belangrijk en noodzakelijk om succes te hebben in het verspreiden van een standaard. Ook het belang van de samenwerking met Nictiz is groot. Nederland heeft mede daardoor een prominente plek in de internationale organisatie. Je ziet dan ook dat mensen jaren lang actief blijven in de HL7 organisaties.

Wat betekent HL7 volgens Hans Houben voor de zorg?

Het gaat in de zorg om de zorgverlener die zorg verleent aan een patient, dat proces. De zorg in Nederland staat op een hoog nivo, daarvan ben ik het levende bewijs, maar onderzoek heeft aangetoond dat de belangrijkste reden waarom dingen misgaan is informatie die niet op tijd op de juiste plek aanwezig is, oftewel falende communicatie. Een EPD voor de hele keten is van levensbelang en dat vraagt heel veel communicatie van gegevens. Volgens mij is HL7 v3, gebaseerd op het RIM, en CDA (Clinical Document Architecture) de beste methode om die communicatie te regelen. Daarmee kun je de interoperabiliteit regelen.

Maar dat is niet genoeg, je wilt semantische interoperabiliteit. Dus nu zijn ondermeer de beroepsgroepen aan zet. Die moeten met SNOMED CT en andere classificatie en coderingsystemen aan de slag gaan. We moeten verder werken aan ZIM-men (zorginformatiemodellen) en een architectuur die semantische interoperabiliteit mogelijk gaat maken, en dat mag best wat sneller.

Het Nictiz initiatief tot een landelijk EPD is belangrijk. Veel componenten die men wil realiseren worden in HL7 v3 beschreven. En het werkt! HL7 v3 is al in veel projecten succesvol toegepast. Er is veel kennis van HL7 v3 in Nederland en je ziet een groeiend aantal leden bij HL7 Nederland, dus we hebben zo langzamerhand een kritische massa bereikt.

Waar gaat HL7 heen?

HL7 wordt, of is het eigenlijk al, de verzameling van standaarden die de basis vormen voor het EPD in de breedste zin van het woord. HL7 biedt de bouwstenen voor het EPD in combinatie met vocabulaires als SNOMED, Loinc en andere terminologiën. Het gaat meer naar samenwerking met andere organisaties, zoals IHE die de workflow definieert, om samen de complete set te vormen voor het EPD. En een EPD moet er komen. Gartner geeft aan in onderzoeken dat minstens 50% van medische fouten door een EPD op basis van standaarden kan worden voorkomen. We moeten door met harmonisatie en verdere samenwerking. Daar staat de HL7 organisatie open voor. Aan concurrerende standaarden hebben we niks, dat zet de boel alleen maar stil.

Wat zou Hans Houben nog meer kwijt willen over de zorg in Nederland?

De zorg in Nederland staat op een hoog peil, dat zei ik al, maar we moeten meer gaan sturen op kwaliteit en minder op marktwerking. Kwaliteit impliceert ook dat je let op kosten en tijd. Het EPD kan een grote stap in die richting zijn. Het kan ook niet meer anders. In mijn geval past het dossier niet meer in de bak die aan je bed hangt. Dikke dossiermappen moeten met mij mee als ik ergens heengereden wordt en dat is niet meer van deze tijd. Je kunt van een arts niet verwachten dat die daar wat mee kan. Een EPD moet een arts gericht ondersteunen in zijn proces waar hij op dat moment mee bezig is.

Er was altijd een aanbodeconomie, maar de zorg moet op de vraag afgestemd worden, gestuurd door het proces rondom de patient.

Wat moeten we nog zeker weten over de mens Hans Houben?

Ik ben nu herstellende van een operatie, het gaat gelukkig weer goed, maar ik wil niets liever dan weer aan de slag, alleen mijn conditie laat dat nog niet toe. Verder wil ik ook blijven genieten van het leven dat me keer op keer weer is gegeven. Ik ben dankbaar voor elke dag die ik heb, en vooral dankbaar voor het geschenk van een donorhart dat mij de kans heeft gegeven mijn kinderen te zien opgroeien. Ik besteed dan ook veel tijd aan mijn gezin en de hond. Ik mag graag reizen en als de kans zich voordoet zoek ik de zon op, hoewel ik daar helemaal niet in mag zitten. Maar mijn motto is: "je kunt alleen in de schaduw zitten als de zon schijnt"!